Δευτέρα, 10 Ιουλίου 2017

"Σταμάτησε ένας ποδηλάτης μια εξέγερση;"

Η απόπειρα δολοφονίας του Παλμίρο Τολιάττι

 

Ο Παλμίρο Τολιάττι μεταφέρεται εσπευσμένα στο Πολικλίνικο της Ρώμης
Ταραχές στη Γένοβα, μετά την απόπειρα
Στις 14 Ιούλη 1948 ένας ακροδεξιός πυροβόλησε και πέτυχε με τρεις σφαίρες το  Γραμματέα του PCI (Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα) Παλμίρο Τολιάττι τραυματίζοντάς τον σοβαρά. Ο Τολιάττι έβγαινε εκείνο το πρωΐ από το Μοντετσιτόριο (η ιταλική Βουλή) για διάλειμμα και πήγαινε με τη γυναίκα του να πιει στα γρήγορα έναν καφέ σε παρακείμενο καφενείο, χωρίς συνοδεία σωματοφύλακα ή μελών του κόμματος να τον προστατεύουν. Με το άκουσμα της είδησης εκατοντάδες χιλιάδες λαού αυθόρμητα κατέβηκαν στους δρόμους, οι εργάτες κατέλαβαν τα εργοστάσια και η CGIL (Γενική Συνομοσπονδία Ιταλών Εργατών) κήρυξε τη γενική επ' αόριστον απεργία. Η δουλειά σταμάτησε παντού. Διακόσιες χιλιάδες (!) πολίτες της Ρώμης συγκεντρώθηκαν έξω από το νοσοκομείο που νοσηλευόταν ο ηγέτης του ΙΚΚ για συμπαράσταση στην εγχείρησή του. Σε πολλές πόλεις της Ιταλίας καταλήφτηκαν τα αστυνομικά τμήματα και αφοπλίστηκαν οι καραμπινιέροι, στήθηκαν οδοφράγματα σε δρόμους και σε σιδηροδρομικές γραμμές και ξεκίνησαν μεγάλες ταραχές, παρά τις εκκλήσεις στελεχών του ΙΚΚ (Λουίτζι Λόνγκο, Πιέτρο Σέκκια κλπ) για αυτοσυγκράτηση. Η κατάσταση έγινε αμέσως εκρηκτική και ήδη υπήρχαν είκοσι νεκροί (9 αστυνομικοί) και πάνω από εξακόσιοι τραυματίες. Πολλοί πρώην παρτιζάνοι εμφανίστηκαν οπλισμένοι στις πλατείες ανταποδίδοντας τους πυροβολισμούς της αστυνομίας. Ήταν η μεγαλύτερη πολιτική απεργία της ιστορίας της Ιταλίας, σε ένα μεγάλο βαθμό αυθόρμητη μάλιστα.

Βαλντόνι και Τολιάττι στο νοσοκομείο
Η Χριστιανική Δημοκρατία, έχοντας κερδίσει μόλις τρεις μήνες πριν τις εκλογές [1], και υπό το φόβο γενικής εξέγερσης, έστειλε τον Τολιάτι στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο Ρώμης να χειρουργηθεί από τον καλύτερο χειρούργο της Ιταλίας, τον Πιέτρο Βαλντόνι, ένα μεγάλο όνομα της χειρουργικής αυτήν την εποχή. Στο πλάι του Τολιάττι, εκτός της γυναίκας του που έσπευσε και κατά τη διάρκεια της απόπειρας να τον καλύψει με το σώμα της να μη δεχτεί άλλες σφαίρες, ήρθε και ο γιος του από το Τορίνο. Εκείνος κατέφθασε την ίδια μέρα με αεροπλάνο που κατέλαβαν οι εργάτες της ΦΙΑΤ-Μιραφιόρι στο αεροδρόμιο του Τορίνο. Έγινε, δηλαδή, κάτι σαν αεροπειρατεία, με όμηρο τον διευθυντή της ΦΙΑΤ, και απαιτήθηκε από τον πιλότο και τις αρχές του αεροδρομίου να μεταφέρουν τον Άλντο Τολιάττι και ορισμένα άλλα στελέχη του κόμματος στη Ρώμη άμεσα, όπως και συνέβη. Όλος ο κόσμος, και ιδιαίτερα οι Αμερικάνοι που είχαν διαθέσει τεράστια ποσά και πολιτική επιρροή για να κερδίσει η Χριστιανική Δημοκρατία τις εκλογές, ανέμενε τα αποτελέσματα της εγχείρησης με κομμένη την ανάσα, ενώ η Ιταλία καιγόταν. Ο Βαλντόνι και η ομάδα του κάνανε μια από τις δυσκολότερες επεμβάσεις τους, διότι έπρεπε να αφαιρέσουν σφαίρα από τον πνεύμονα και να παραδώσουν τον κομμουνιστή ηγέτη υγιή στην κατάσταση που ήταν πριν, και τα κατάφεραν με θαυμάσιο τρόπο.
Ο Τολιάττι δεν είχε χάσει επαφή με το περιβάλλον ερχόμενος στο νοσοκομείο, ούτε μετά την εγχείρηση. Εισηγητής της νέας γραμμής του ΙΚΚ για πολιτική συναίνεση και τοποθέτηση του κόμματος σε μια δημοκρατία δυτικού τύπου και όχι στην ανατροπή της, έλεγε σε όλα τα στελέχη του κόμματος να σταματήσουν τα επεισόδια και οι καταλήψεις. Υπάρχει μια αφήγηση (του δημοσιογράφου Ίντρο Μοντανέλλι [2]) στην οποία ο Τζιανκάρλο Παγιέττα, σημαντικό στέλεχος του ΙΚΚ, του τηλεφώνησε να τον ενημέρωσει ότι μόλις κατέλαβαν και την νομαρχία του Μιλάνου. Ο Τολιάττι απάντησε ειρωνικά: "μπράβο! και τι θα την κάνεις;"

Ο Τζίνο Μπάρταλι σε πρώτο πλάνο
Με δεδομένη λοιπόν την βούληση του κόμματος να σταματήσουν οι διαμαρτυρίες, όλα περνούσαν από τα χέρια των γιατρών για την εκτόνωση της κατάστασης. Λέχθηκε αργότερα-εν είδει αστικού μύθου- πως όταν το ραδιόφωνο ανακοίνωσε ότι ο δημοφιλής ποδηλάτης Τζίνο Μπάρταλι κέρδισε το Γύρο της Γαλλίας [3] την ίδια κιόλας μέρα ο κόσμος ηρέμησε και άρχισε να συζητάει για αυτήν την επιτυχία, και ίσως έτσι αποφεύχθηκε η επανάσταση. Η πραγματικότητα ήταν άλλη όμως. Ο Τολιάττι και η ηγετική ομάδα του ΙΚΚ ήταν αυτοί που σταμάτησαν την εξέγερση, σε συνδυασμό με την ταχύτατη αποθεραπεία του γενικού γραμματέα. Κατά μια έννοια, συνέβαλε δηλαδή και ο γιατρός Βαλντόνι. Τη μέρα που ήταν να βγει μάλιστα ο Τολιάτι από το νοσοκομείο, ο Βαλντόνι του έδωσε το λογαριασμό για τις υπηρεσίες του, ο οποίος ήταν τσουχτερός. Ο Τολιάττι του μουρμούρισε: "ορίστε τα λεφτά, αλλά είναι κλεμμένα λεφτά (είναι κλοπή, η ελληνική απόδοση)". Και ο Βαλντόνι του απάντησε, κάνοντας τον χαζό: "ευχαριστώ, αλλά δεν με ενδιαφέρει η προέλευσή τους".
Όταν ο Τολιάττι εμφανίστηκε στη Ρώμη το Σεπτέμβρη του ίδιου χρόνου στο φεστιβάλ της "Ουνιτά" (η καθημερινή εφημερίδα του κόμματος) τον υποδέχτηκε μισό εκατομμύριο κόσμος, περίπου το εν τρίτο της πόλης. Όμως το ΙΚΚ δεν κεφαλαιοποίησε μια από τις σημαντικότερες πολιτικές στιγμές του, σαν αποτέλεσμα την περιβόητης "Στροφής του Σαλέρνο", όπου πάρθηκε προηγουμένως η απόφαση να εγκαταλείψει τον επαναστατικό δρόμο. Τα γεγονότα του Ιούλη του 1948 προκάλεσαν στη συνέχεια σφοδρές διαμαρτυρίες στο εσωτερικό του κόμματος, ειδικά από πρώην παρτιζάνους, για την όλη στάση του γύρω από αυτά. Παρόλα αυτά, το κόμμα ποτέ δεν αισθάνθηκε πραγματική πίεση στα αριστερά του, μέχρι τη δεκαετία του '60. Αλλά μέχρι τότε, το ΙΚΚ είχε ενσωματωθεί πλήρως στο αστικό σύστημα, φτάνοντας μέχρι του σημείου να εισηγηθεί και τη συνεργασία με τη Χριστιανική Δημοκρατία (ο λεγόμενος Ιστορικός Συμβιβασμός).

Έκτακτη έκδοση της "Ουνιτά"

Σημειώσεις:
[1]: Στις πρώτες ουσιαστικά εκλογές μετά το Φασισμό, στις 18 Απρίλη 1948, η DC (Χριστιανική Δημοκρατία) κέρδισε με 48,51% έναντι 30,98% του PCI, που κατέβηκε μαζί με τους σοσιαλιστές.
[2]: Ίντρο Μοντανέλλι (1909-2001). Κορυφαίος Ιταλός δημοσιογράφος, θεωρείται από πολλούς ο πατριάρχης της ιταλικής δημοσιογραφίας. Ήταν διευθυντής της "Κοριέρε ντελλα Σέρα" και στη συνέχεια της "Τζιορνάλε". Έγραψε και βιβλία, με σημαντικότερο "Η Ιταλία του 20ου αιώνα (L'Italia nel Novecento)". Συνδεδεμένος με τη Χριστιανική Δημοκρατία, τραυματίστηκε στα πόδια το 1977 από τις Ερυθρές Ταξιαρχίες.
[3]: Θέλοντας να εκμεταλλευτεί το πάθος που έχουν οι Ιταλοί για την ποδηλασία, λίγες ώρες μετά την απόπειρα, ο πρωθυπουργός Άλτσιντε Ντε Γκάσπερι τηλεφώνησε στους Ιταλούς ποδηλάτες και τους παρακάλεσε να νικήσουν οπωσδήποτε.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου